Gelinciğin Soyağacı
Gelinciğin kullanıldığı yerler...
Gelincik tarihi
Gelincik Şerbeti, gelincik reçeli, gelincik likörü....ADAGELİNCİK
Dünyada pek az bitkiye bir dilde bu kadar çok isim verilir   (Bu ne ya !):
Türkçede Gelinciğe verilen isimler
ALVALA
ARIGÜLÜ
AŞOTU
BÖREKOTU
ÇAPLANÇANAK
DÜĞMELİOT
GAGEÇ
GELİNCİKMANCARI
GELİNELİ
GELİNOTU
GELİNGÜLÜ
GELİNKADIN
GÜNDÜZGÜLÜ
GÜLGÜLÜ
HÜDDÜDÜ
İBİÇÇE
İBİBİLÇE
İBİFECE
KAHMA
KAHMACIK
KAKMA
KANGILIZ
KAPÇIK
KAPÇIKOTU
KAPICAK
KAPIRCAK
KAPURCAK
KARAGÖZ
KARAKIZANCIK
KÖPEKLOLOSU
MALAŞA
MÜMÜLÜ
TİTREGIZIM
TULTUK
VICIVICI
YORDANLI
Ve çok az bitkiye aynı anda birçok kültürde bu kadar önem verilebilir. İlerleyen sayfalarda bunlara da değineceğiz.
Şimdi, gelincik nedir, neye benzer?  Biliyorum siz biliyorsunuz ama bizim kafeye gelen insanların bir bölümüne gelinciği anlatabilmek belli bir süreyi alıyor;
gelincik şerbeti içecekler ama çiçeği görmemişler! Görmedikleri şeyi de içmekten çekiniyorlar... İşte  kentleşmenin getirdiği bu doğaya yabancılaşma sorununa da bir el atma mecburiyeti çıktı  sonunda. Şerbet satışlarını başka türlü arttıramayacağız anlaşılan....
Gelincik, 25-60 cm kadar yüksekliğinde gövde uzunluğu olan,bir yıllık kıllı, otsu bitkidir. Yapraklar mavimsi yeşil, basit veya ikişerli,  dip yapraklar uzun saplı, gövde yaprakları sapsız,  gövdeye bitişiktir. Çiçekler iri, kırmızı nadiren beyaza kadar değişen renklerdedir.
Taç yapraklarının dip kısmı siyah benekli veya beneksizdir. Çanak iki bölümlü olup çiçek açtıktan sonra dökülürler. Meyve yumak şeklinde veya ters yumurta biçiminde bir kapsül olup içi çok sayıda tohumla doludur.
Değişik amaçlarla bitkinin kullanılan kısımları özellikle  çiçekleri ve taç yapraklarıdır. Gelincik tazeyken kırmızı taç yaprakları ve yoğun bir haşhaş kokusuyla kendini belli eder.
Gelincik, bitkiler aleminin, tohumlu bitkiler bölümünün, kapalıtohumlular altbölümünün, ikiçenekliler sınıfının, petalsizler altsınıfının, rhoeadales takımının, papaveraceae familyasının bir türüdür.
Gelinciğin kullanıldığı yerler...
Gelincik tarihi
Gelincik Şerbeti, gelincik reçeli, gelincik likörü....ADAGELİNCİK
Gelinciğin etimolojisi:
Ali Fehmi Karamanlıoğlu'na göre bu sözcük, Göktürk yazıtlarında da geçen " gelin "
sözcüğünün küçültme ve sevgi ifade eden - cik - eki ile türetildiğini söylüyor. Eski insanlar " dağ lalesi " olarak da adlandırılan bu çiçeğe narin ve aşık olunan bir geline benzeterek gelincik adını vermişlerdir.
Bir not daha: Türk töresinde gelinler beyaz değil, kırmızı gelinlik giyerler. Bu da "niye gelincik ?"  sorusunun cevabı. Yoksa beyaz gelincik pek rastlanılan bir çeşit değil.
Gelincik çok az miktarda yatıştırıcı özellik taşır. Kırmızı taçyapraklarının ana maddesi rhoeadic ve papaveric asitlerdir. Bitkinin tüm parçaları herhangibir zehir içermeyen rhoeadine alkoloidi içerir. Aktif içerik o kadar azdır ki bunu büyüklük ya da oransal olarak ifade etmek pek mümkün değildir. Haşhaşta bulunan meconic asit de gelincikte yoktur. Gelincik kullanılırken taçyapraklarındaki kapsule yakın siyah bölgenin atılması gerekir; çünkü bu bölge " thebaine" denilen bir alkoloid içerir.
Yararlanılan kaynaklar:
1- Farmasötik Botanik, Prof.Dr. A.Baytop, İstanbul,1972
2- Mitoloji Sözlüğü, Azra Erhat, 1978, Remzi Kitabevi
3-
http://botanical.com/botanical/mgmh/p/popred63.html
4- www.dilimiz.gen.tr/makaleler/cicek_renk.html
5- Development of USD's Flavonoid Database for Foods
6- Balancing Scientific Excellence with Research Relevance
7- www.dreddyclinic.com
8- Kanserden Korunmada Beslenme, Eren Akçiçek (Md.PhD) E.Ü Tıp Fak.
9- Yaşasın Hayat, Prof.Dr.Osman Müftüoğlu,2003
Ayrıca son yapılan bilimsel araştırmalarda kırmızı yapraklarında  (petallerinde) cyanidin-B (siyanidin-B) ve pelargonidin-C bulunduğu ve içerdiği bu maddelerin antioksidan özelliğe sahip polifenollerde olan flavonoid grubuna dahil olduğu ortaya çıkmıştır. "Flavinoitler özellikle bitkilerde bulunan işlevsel besinlerdir. Tüm flavonoitlerin ortak özellikleri güçlü antioksidan etkilerinin olması, kalp (hastalıkları) ve kanser oluşma riskini azaltmasıdır."(Prof.Dr.Osman Müftüoğlu,Yaşasın Hayat,2003,s.174) Yoğun olarak kırmızı şarapta bulunan siyanidin, gelincikte de mevcuttur ve birçok kronik hastalık riskinin azaltılmasında rol oynamaktadır.

Hafifleyin Gençleşin / Osman Müftüoğlu

Yaşasın Hayat / Osman Müftüoğlu
EkleBunu Sosyal Paylaşım Butonu
Gelincik'i Twitter'da İzleyin
Facebook Sayfamızda İzleyin
BİZİ  İZLEYİN